Στα πλαίσια της σύγχρονης ψυχολογίας του βάθους, ο Stephan A. Hoeller μας δείχνει τις ομοιότητες που υπάρχουν μεταξύ των μυστικών παραδόσεων των Εσσαίων και του Γνωστικού μυστικισμού των πρώτων χρόνων.
Τα Ευαγγέλια που ανακαλύφθηκαν στη δεκαετία του 1940, αποκαλύπτουν ένα προχριστιανικό Ιουδαϊσμό Γνωστικού χαρακτήρα. Οι πάπυροι της Νεκρής Θάλασσας ουσιαστικά είναι μυστικιστικά ντοκουμέντα. Φαίνεται ότι και οι συγγραφείς των Εσσαϊκών παπύρων του 130 π.Χ. έως 70 μ.Χ. όπως και οι Γνωστικοί συγγραφείς του Ναγκ Χαμμαντί που έζησαν κατά την Αποστολική Εποχή, βίωσαν οράματα εσωτερικής φύσης, και ότι οι πάπυροι διαθέτουν ένα εσώτερο, κρυμμένο νόημα. Η βιβλιοθήκη του Ναγκ Χαμμαντί, που ανακαλύφθηκε από δυο χωρικούς που ξέθαψαν πήλινα πιθάρια το 1945 στην Άνω Αίγυπτο, δεν εμφανίστηκε στην Αγγλία επί τριάντα δυο χρόνια, και αποτελούσαν αντικείμενο συγκρούσεων μεταξύ επιστημόνων, πολιτικών και εμπόρων αντικών. Οι πάπυροι της Νεκρής Θάλασσας που ανακαλύφθηκαν σε πήλινα πιθάρια στην Παλαιστίνη από έναν γιδοβοσκό το 1947, υπέστησαν παρόμοιες καταιγίδες. Η πρώτη ομάδα αναλυτών απαρτιζόταν κυρίως από Χριστιανούς κληρικούς, μιας και το υλικό που περιείχαν οι πάπυροι τρόμαζε τους εκκλησιαστικούς ηγέτες. [...]