Ένας αιώνας από τις μεγάλες ανασκαφές στην Κνωσό και στη Φαιστό της Κρήτης, που έφεραν στο φως τον μινωικό πολιτισμό, συμπληρώνεται το έτος 2000. Ο πολιτισμός αυτός έχει ορθά χαρακτηριστεί ο αρχαιότερος της Ευρώπης και είναι ένας από τους μεγαλύτερους της ανθρωπότητας. Η ακτινοβολία του στον ελληνικό κόσμο ολοένα και αναγνωρίζεται από πολλούς, αφού η σύνθεσή του με τον μυκηναϊκό πολιτισμό αποτέλεσε τη στέρεη βάση για την εξέλιξη του ελληνικού πολιτισμού. Το πλήθος των μνημείων του κοσμούν τα αρχαιολογικά μουσεία -πρώτιστα το Αρχαιολογικό Μουσείο Ηρακλείου. Οι μελέτες που έχουν εκπονηθεί για ποικίλα ζητήματα ανέρχονται σε μερικές χιλιάδες. Οι επισκέπτες του, κατά τα τελευταία χρόνια, φτάνουν τα δύο εκατομμύρια κάθε χρόνο. Η έκδοση, 35 περίπου χρόνια από το πολύτιμο βιβλίο του Στυλιανού Αλεξίου "Μινωικός πολιτισμός", ενός ευσύνοπτου και συνθετικού βιβλίου για τη μινωνική Κρήτη, σηματοδοτεί την αναμέτρηση του συγγραφέα με τον μεγάλο αριθμό μνημείων του μινωικού πολιτισμού, που έχουν ανακαληφθεί, και τον όγκο των μελετών που ασχολούνται με αυτά. Το βιβλίο χαρακτηρίζεται από "πληρότητα και σαφήνεια" και εκφράζει "τη σύλληψη του συνόλου και της ιστορικής πραγματικότητας", σύμφωνα με διατύπωση του καθηγητή Στυλιανού Αλεξίου , που μου έκανε την τιμή να διαβάσει ένα μέρος του χειρογράφου.
Οφείλω να εξομολογηθώ ότι θεωρώ το βιβλίο αυτό απόσταγμα μιας εικοσιπεντάχρονης βιωματικής σχέσης με τα μνημεία και τους αρχαιολογικούς χώρους της μινωικής Κρήτης. Τα τελευταία χρόνια, ύστερα από τη γόνιμη συνεργασία με τον οίκο Αδάμ, καρπός της οποίας ήταν τα βιβλία "Κνωσός" και "Αρχαιολογικό Μουσείο Ηρακλείου", ασχολήθηκα -όσο αυτό ήταν δυνατό- με τη συγκομιδή του αναγκαίου υλικού. Επισκέφθηκα επανειλημμένα όλους τους αρχαιολογικούς χώρους της μινωικής Κρήτης, ενημερώθηκα και συζήτησα με τους συναδέλφους ανασκαφείς τα ζητήματα που το κάθε μνημείο και ο κάθε χώρος θέτει. Αναδίφησα σε όλα τα δημοσιεύματα μέχρι και το 1998, που μου ήταν προσιτά. Παραδίδω το βιβλίο στους φίλους της μινωικής Κρήτης, ελπίζοντας στην επιεική γνώμη τους. Ελπίζω ότι θα είναι χρήσιμο στους δασκάλους όλων των βαθμίδων, στους φοιτητές και μαθητές, στους ξεναγούς και στο ευρύτερο κοινό. [...]
Αντώνης Βασιλάκης, Ηράκλειο, Νοέμβριος 1999