Το 2006, μετά από μακρόχρονη δυναμική ακαδημαϊκή παρουσία και πλούσιο επιστημονικό έργο, η καθηγήτρια Αλκμήνη Σταυρίδου-Ζαφράκα κατέβηκε από την έδρα της διδασκαλίας της Βυζαντινής Ιστορίας του Τμήματος Ιστορίας και Αρχαιολογίας της Φιλοσοφικής Σχολής του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης. Με την ευκαιρία αυτή οι μαθητές και οι συνάδελφοι της θέλοντας να την τιμήσουν για την πολυετή διδακτική και επιστημονική της προσφορά, αποφάσισαν την έκδοση του παρόντος τιμητικού τόμου με την ευγενική χορηγία του εκδοτικού οίκου "ΒΑΝΙΑΣ". Η εκδοτική επιτροπή είχε την πρόθεση να περιλάβει στον τιμητικό αυτό τόμο εργασίες αμιγώς ιστορικές. Όμως η επιθυμία πολλών συναδέλφων, Ελλήνων και ξένων, άλλων ειδικοτήτων της Βυζαντινολογίας, έπεισε τη συντακτική επιτροπή να περιλάβει και εργασίες σχετικές με τη Φιλολογία, την Τέχνη, το Δίκαιο και τη Σιγιλλογραφία. [...]

(Θεόδωρος Κορρές, από τον πρόλογο της έκδοσης)