Το εθνικό ζήτημα και η ιστορική εξέλιξή του μέσα από ενημερωτικά έγγραφα του Υπουργείου των Εξωτερικών και τα πρακτικά επισήμων συνομιλιών για το συγκεκριμένο θέμα, μεταξύ της ελληνικής πολιτικής ηγεσίας και των γιουγκοσλάβων ομολόγων της.

Το κατασκεύασμα της γιουγκοσλαβικής "Μακεδονίας" "φιλοτεχνήθηκε" από τον Τίτο, το 1942 για συγκεκριμένο λόγο, με τη Διακήρυξη του JAYCEE, και με τη σύμφωνη γνώμη του Στάλιν.

Η περιοχή των Βαλκανίων, που έχει αποκληθεί "η πυριτιδαποθήκη της Ευρώπης", μετά την κατάρρευση του σοβιετικού μπλοκ έχει αποτελέσει το "πειραματόζωο" για τη γεωγραφική διευθέτηση των διπλωματικών σχεδίων του αμερικανικού παράγοντα και των κατά καιρούς, μονίμων ή περιστασιακών, συνοδοιπόρων του.

Στο παρελθόν, υπαρκτές ή ανύπαρκτες μειονότητες, στον Βαλκανικό χώρο, έχουν χρησιμοποιηθεί ως πρόσχημα για εδαφικές διεκδικήσεις.