Ο εκ των αρχαίων ετών σκοταδισμός αν και φθάνει μέχρι των ημερών μας, είναι φαινόμενο όχι γενικά παραδεκτό ιστορικά και αυτό δεν είναι τυχαίο, έχει κοινωνιολογική και πολιτική εξήγηση αφού η διαχρονική βάση της Παιδείας και της διαπαιδαγώγησης έχει θεμέλιο λίθο την όποια αναλαμπή ή το ελάχιστο φωτεινό σημείο της όποιας εποχής και όχι το έρεβος ως κυρίαρχο.

Το σκότος και ότι το συνοδεύει, ναι μεν, μπορεί να αναφέρεται για κάποιους συγκεκριμένους λόγους και σε ειδικές περιπτώσεις, αλλά δεν γίνεται αναφορά για το αίτιο της δημιουργίας του και το όφελος είτε τους σκοπούς του. διότι συνήθως είναι χρήσιμο δια να τεθεί σε περιωπή η αναλαμπή.

Σε όλες βεβαίως τις εποχές μέχρι σήμερα πάντα υπήρχε η φωτεινότητα αλλά δια διάφορους γνωστούς λόγους έπρεπε είτε είναι επιθυμητό να είναι κυρίαρχος ο σκοταδισμός για λόγους καταστολής της κοινωνικής προόδου εις όφελος των ολίγων.

Σημαντική συμβολή στην παρούσα μελέτη έχει η εικονογράφος Αικατερίνη Μ. Γεωργαντά δια την επιλογή σχετικών φωτογραφιών, αλλά και τις σημαντικές της υδατογραφίες.