[{"id":189212,"title":"Οι \"αόρατες\" βυζαντινές πόλεις στον ελλαδικό χώρο","subtitle":"(13ος-15ος αιώνας)","description":"Ο Ίταλο Καλβίνο στις \"Αόρατες πόλεις\" παρατηρεί ότι \"αυτό που χαίρεσαι σε μια πόλη δεν είναι τα εφτά ή εβδομήντα εφτά της θαύματα, αλλά η απάντηση που δίνει σε ένα σου ερώτημα... Ή το ερώτημα που σου βάζει αναγκάζοντάς σε να απαντήσεις\". Οι υστεροβυζαντινές επαρχιακές πόλεις που εντοπίζονται στον ελλαδικό χώρο και αποτελούν το θέμα αυτού του βιβλίου, αν και είναι ως έναν βαθμό \"αόρατες\" τόσο στα κείμενα όσο και στη βιβλιογραφία, θέτουν όχι μόνον ένα αλλά πολλά ερωτήματα, κρίσιμα για την κατανόηση της βυζαντινής κοινωνίας κατά την εποχή των Παλαιολόγων.\u003cbr\u003e\u003cbr\u003eΤην κυρίαρχη ομάδα στις επαρχιακές πόλεις αποτελούσαν οι άρχοντες. Οι άρχοντες κατείχαν εκτάσεις γης, εμπορεύονταν κατά κανόνα οι ίδιοι το πλεόνασμα της παραγωγής τους, και έφεραν τίτλους, χαμηλούς ως επί το πλείστον, στην ιεραρχία των οφφικίων. Στις επαρχιακές πόλεις επίσης κατοικούσαν άνθρωποι που ανήκαν στις μεγάλες αριστοκρατικές οικογένειες, οι οποίοι είτε ήταν αμέσως ή εμμέσως τοποτηρητές του αυτοκράτορα σε μια περιοχή είτε, το συνηθέστερο, συμμετείχαν στους εμφυλίους πολέμους και ακολουθούσαν τη μία ή την άλλη πλευρά. Υφαινόταν έτσι ένα ισχυρό πλέγμα εξουσίας, στο οποίο συμμετείχαν και οι τοπικοί εκκλησιαστικοί αξιωματούχοι.\u003cbr\u003e\u003cbr\u003eΜολονότι η διεξαγωγή του εμπορίου γινόταν πολύ συχνά δυσχερής λόγω της εξασθένησης της κεντρικής διοίκησης και του πολιτικού κατακερματισμού του ελλαδικού χώρου, δεν έλειπαν οι προϋποθέσεις για να συγκροτηθεί ένα στρώμα εμπόρων, διακριτό από τους γαιοκτήμονες. Συν τω χρόνω, είτε λόγω της συγκυρίας των εμφυλίων πολέμων είτε λόγω του αναπροσανατολισμού του χερσαίου εμπορίου, οι έμποροι ενδυναμώνονταν και γίνονταν πιο απειλητικοί για την υφιστάμενη τάξιν. Η κοινωνική ενδυνάμωσή τους είχε ως αποτέλεσμα τη συμμετοχή τους στα αστικά συμβούλια, στη λεγόμενη πολιτεία, η οποία άλλωστε έδινε σε έναν οικισμό αστικό χαρακτήρα.\u003cbr\u003e\u003cbr\u003eΗ εμφάνιση του ασαφώς οριζόμενου δήμου στο πολιτικό προσκήνιο, γεγονός ενδεικτικό κοινωνικών ανακατατάξεων, δεν αποτυπώθηκε στον χώρο της πόλης. Εκτός από την αγορά, δεν μαρτυρούνται ούτε κτίσματα ούτε τόποι συνδεδεμένοι με την ενεργή παρουσία των εμπόρων. Ο αστικός χώρος παρέμεινε ιεραρχημένος με τα κριτήρια που έθετε η πολιτική και η εκκλησιαστική αρχή κάθε πόλης.\u003cbr\u003e\u003cbr\u003eΑν ο δήμος δεν διεκδίκησε την οικειοποίηση του χώρου της πόλης ή τη συμμετοχή στη διαμόρφωσή του, τότε είναι δυνατόν να καταλήξουμε με μεγαλύτερη ασφάλεια στο συμπέρασμα ότι η πολιτική του λειτουργία έμεινε ανολοκλήρωτη. Σε κάθε περίπτωση, μια νέου τύπου αστική ταυτότητα στο Βυζάντιο δεν μπόρεσε να ολοκληρωθεί. Οι πολιτικές αλλαγές που κυοφορούνταν στις επαρχιακές πόλεις δεν πρόφθασαν να αναπτυχθούν, όπως συνέβη στην Κωνσταντινούπολη κατά τον βραχύ χρόνο της τελευταίας πεντηκονταετίας πριν από την Άλωση. Έτσι, δεν θα μάθουμε ποια μορφή θα έδιναν οι Βυζαντινοί στη δική τους επίγεια citta ideale.","image":"http://www.biblionet.gr/images/covers/b192368.jpg","isbn":"978-960-435-421-4","isbn13":"978-960-435-421-4","ismn":null,"issn":null,"series":null,"pages":174,"publication_year":2013,"publication_place":"Αθήνα","price":"16.0","price_updated_at":"2013-11-29","cover_type":"Μαλακό εξώφυλλο","availability":"Κυκλοφορεί","format":"Βιβλίο","original_language":null,"original_title":null,"publisher_id":12,"extra":null,"biblionet_id":192368,"url":"https://bibliography.gr/books/oi-aorates-byzantines-poleis-ston-elladiko-xwro.json"},{"id":121815,"title":"Ο βυζαντινός κόσμος","subtitle":"Η ανατολική Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία (330-641)","description":"Η ιστορία και ο πολιτισμός που μελετώνται στον ανά χείρας τόμο αντιστοιχούν στην ιδρυτική περίοδο του \"Βυζαντίου\", όνομα που έδωσαν οι ουμανιστές στo ανατολικό τμήμα της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας που έγινε προοδευτικά αυτοκρατορία ελληνική και χριστιανική. Γνωρίζοντας μεγαλύτερη σταθερότητα και μεγαλύτερη ευημερία από τη Δύση, η Ανατολική Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία δεν έπαψε ποτέ να διεκδικεί τη ρωμαϊκή της κληρονομιά, όπως μαρτυρεί η πολιτική του Ιουστινιανού να επανακτήσει την Αφρική από τους Βανδάλους, την Ιταλία από τους Οστρογότθους και την νότια Ισπανία από τους Βησιγότθους. \u003cbr\u003e\u003cbr\u003eΈργο μιας ομάδας διαπρεπών ιστορικών του Κέντρου Ερευνών για την Ιστορία και τον πολιτισμό του Βυζαντίου (CNRS-College de France), το βιβλίο αυτό έχει ως χρονολογικό πλαίσιο τους τρεις πρώτους αιώνες της Ανατολικής Αυτοκρατοκρατορίας: από την ίδρυση, δηλαδή, της Κωνσταντινούπολης στη θέση του αρχαίου Βυζαντίου το 330 μέχρι το τέλος της βασιλείας του Ηρακλείου το 641, χρονιά κατά την οποία η κατάκτηση από τους Άραβες πρώτα της Συρίας και της Παλαιστίνης και στη συνέχεια της Αιγύπτου σημαδεύει την αρχή του «βυζαντινού Μεσαίωνα».Την περίοδο αυτή (641-1204) εξετάζει ο δεύτερος τόμος της σειράς που εκδόθηκε υπό τη διεύθυνση του Jean-Claude Cheynet. Η περίοδος 1204-1453 θα αποτελέσει αντικείμενο του τρίτου τόμου, που ετοιμάζεται υπό τη διεύθυνση της Αγγελικής Λαΐου.\u003cbr\u003e\u003cbr\u003eΧάρη στην επιστημονική πρόοδο που σημειώθηκε κυρίως στους τομείς της αρχαιολογίας, της επιγραφικής, της νομισματικής και της παπυρολογίας η γνώση μας για το Βυζάντιο εμπλουτίστηκε με πολλά νέα στοιχεία. Συνεξεταζόμενα στον τόμο αυτόν με τις παραδοσιακές πηγές προσφέρουν μια νέα, εμπεριστατωμένη σύνθεση της στρατιωτικο-πολιτικής, θρησκευτικής, πολιτιστικής, οικονομικής και κοινωνικής ζωής του Βυζαντίου.Τέσσερα κεφάλαια αφιερώνονται αντίστοιχα στη μελέτη των τεσσάρων μεγάλων επαρχιών του Βυζαντίου (Ιλλυρικό, Μικρά Ασία, Συρία-Παλαιστίνη, Αίγυπτος), καινοτόμος επιλογή που επιτρέπει στον χρήστη του εγχειριδίου να συλλάβει την πολυπλοκότητα του βυζαντινού κόσμου. Πέρα από τα απλοϊκά στερεότυπα περί «παρακμής» και συγκεντρωτικού συστήματος, εμφανίζονται εδώ εναργέστερα τα αίτια της ευημερίας της ρωμαϊκής Ανατολής αλλά και της σταδιακής υποχώρησής της από το 550 και μετά.","image":"http://www.biblionet.gr/images/covers/b124421.jpg","isbn":"978-960-435-134-3","isbn13":"978-960-435-134-3","ismn":null,"issn":null,"series":{"id":5130,"name":"Historia","books_count":28,"tsearch_vector":"'historia'","created_at":"2017-04-13T01:35:23.581+03:00","updated_at":"2017-04-13T01:35:23.581+03:00"},"pages":583,"publication_year":2007,"publication_place":"Αθήνα","price":"35.0","price_updated_at":"2008-10-31","cover_type":"Μαλακό εξώφυλλο","availability":"Κυκλοφορεί","format":"Βιβλίο","original_language":"γαλλικά","original_title":"Le monde byzantin I: L' empire romain d' orient (330-641)","publisher_id":12,"extra":null,"biblionet_id":124421,"url":"https://bibliography.gr/books/o-byzantinos-kosmos.json"},{"id":171501,"title":"Ο βυζαντινός κόσμος: Η Βυζαντινή Αυτοκρατορία (641-1204)","subtitle":null,"description":"Στον πρώτο τόμο, υπό τη διεύθυνση της Cecile Morrisson, με τίτλο \"Η Ανατολική Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία (330-641)\", παρουσιάστηκε η ίδρυση της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας. \u003cbr\u003e\u003cbr\u003eΟ δεύτερος τόμος, υπό τη διεύθυνση του Jean-Claude Cheynet, είναι αφιερωμένος στους επόμενους αιώνες (7ος-13ος).\u003cbr\u003e\u003cbr\u003eΚατά τη μεσαιωνική εποχή, η τεράστια πολυεθνική Αυτοκρατορία, τσακισμένη σχεδόν από τις σλαβικές και κυρίως τις αραβο-μουσουλμανικές εισβολές, μετασχηματίζεται σε κράτος επικεντρωμένο ξανά στον ελληνικό πληθυσμό. Εξακολουθεί όμως να υποδέχεται τις σλαβικές και αρμενικές μειονότητες, ενώ δεν έχει αποκοπεί εντελώς από την Ιταλία. Οι Βυζαντινοί ηγεμόνες μετατρέπουν, τελικά, το Βυζάντιο στη μεγαλύτερη χριστιανική δύναμη του 10ου και 11ου αιώνα, προτού χρειαστεί να αντιμετωπίσουν έναν νέο αντίπαλο, που έρχεται από τις στέπες της Ανατολής: τους Τούρκους. Η ικανότητα προσαρμογής της Αυτοκρατορίας αντιφάσκει προς την εικόνα μιας συντηρητικής και αμετάβλητης κοινωνίας, την οποία μας παρέδωσαν οι ίδιοι οι Βυζαντινοί, με τον ισχυρισμό ότι οι καινοτομίες τους δεν αποτελούσαν παρά επιστροφή στις παραδόσεις των προγόνων. Οι θεσμοί, οι ιεραρχίες, οι στρατοί τροποποιούνται επανειλημμένα, για να αντιμετωπίσουν τις νέες απειλές ή να εξασφαλίσουν την επέκταση. Η αυτοκρατορική εξουσία μετατρέπεται σε οικογενειακό και δυναστικό σύστημα, που τελειοποιείται επί Κομνηνών. Η Αυτοκρατορία βρίσκει, ωστόσο, την ταυτότητά της στον ορθόδοξο χριστιανισμό που, μετά το τέλος της Εικονομαχίας, θεμελιώνεται πάνω στη λατρεία των εικόνων, η οποία εμπνέει μια ιδιότυπη θρησκευτική τέχνη. \u003cbr\u003e\u003cbr\u003eΗ Βυζαντινή Εκκλησία απομακρύνεται από την Εκκλησία της Ρώμης, την πρωτοκαθεδρία της οποίας αρνείται να αναγνωρίσει, και επεκτείνει τη σφαίρα επιρροής της προς τις θυγατρικές Εκκλησίες της Βουλγαρίας και της Ρωσίας. Κατά την περίοδο αυτή, ο βυζαντινός πολιτισμός οικειοποιείται την ειδωλολατρική αρχαία ελληνική γραμματεία και πείθεται για την ανωτερότητά της. Η στρατιωτική και οικονομική ισχύς των Λατίνων, που καταλήγει στην άλωση της Κωνσταντινούπολης το 1204, οδηγεί τους Βυζαντινούς σε μια αναδίπλωση ως προς την ταυτότητά τους, η οποία αργότερα θα έχει ως αποτέλεσμα τη δημιουργία ενός \"έθνους-κράτους\".","image":"http://www.biblionet.gr/images/covers/b174585.jpg","isbn":"978-960-435-251-7","isbn13":"978-960-435-251-7","ismn":null,"issn":null,"series":{"id":5130,"name":"Historia","books_count":28,"tsearch_vector":"'historia'","created_at":"2017-04-13T01:35:23.581+03:00","updated_at":"2017-04-13T01:35:23.581+03:00"},"pages":702,"publication_year":2012,"publication_place":"Αθήνα","price":"33.0","price_updated_at":"2012-01-10","cover_type":"Μαλακό εξώφυλλο","availability":"Κυκλοφορεί","format":"Βιβλίο","original_language":"γαλλικά","original_title":null,"publisher_id":12,"extra":null,"biblionet_id":174585,"url":"https://bibliography.gr/books/o-byzantinos-kosmos-h-byzantinh-autokratoria-6411204.json"},{"id":114070,"title":"Βασιλεύς ή οικονόμος","subtitle":"Πολιτική εξουσία και ιδεολογία πριν την Άλωση","description":"Το 1453, με την Άλωση της Κωνσταντινούπολης, καταλύθηκε το βυζαντινό κράτος· από αυτή την άποψη, η Άλωση δεν είναι μόνον ένα στρατιωτικό, αλλά και ένα μείζον πολιτικό γεγονός. Δεδομένου ότι η Άλωση σφράγισε την ήττα πολιτικών επιλογών και πολιτικών ιδεών που καλλιεργήθηκαν στην Κωνσταντινούπολη την τελευταία εκατονταετία της βυζαντινής ύπαρξης της και αποτυπώθηκαν στον τρόπο με τον οποίο άσκησαν την εξουσία τους οι τελευταίοι Παλαιολόγοι, μια σημαντική παράμετρος για να κατανοηθεί το γεγονός αυτό είναι ο χαρακτήρας του βυζαντινού κράτους, όπως διαμορφώθηκε από τον συνδυασμό των κοινωνικών συνθηκών και των εξωτερικών πιέσεων κατά τα τελευταία χρόνια του 14ου και τις πρώτες δεκαετίες του 15ου αιώνα.\u003cbr\u003eΗ λειτουργία λοιπόν του βυζαντινού κράτους, το οποίο γεωγραφικά είχε πλέον περιορισθεί στην Κωνσταντινούπολη και τη γύρω της περιοχή, αποτελεί το θέμα αυτού του βιβλίου. Είναι αυτονόητο ότι η μελέτη της οργάνωσης του κράτους δεν αποτελεί αυτοσκοπό. Η καταγραφή των προσώπων και των αξιωμάτων που αυτά έφεραν έχει νόημα, όταν μπορεί να αναδείξει τους κοινωνικούς συσχετισμούς και τις ιδεολογικές κατευθύνσεις της εποχής. Από την άλλη, είναι εύκολο για τον ιστορικό να καταλήξει στο συμπέρασμα ότι ένα κράτος χρεωμένο και εξαρτημένο οικονομικά από τη Δύση, ένας ηγεμόνας φόρου υποτελής στον σουλτάνο, μια πόλη πολιορκημένη ή υπό τη συνεχή απειλή της κατάκτησης, δεν είχαν πολλά περιθώρια. Όμως οι περίφημες \"αγωνιώδεις\" προσπάθειες των τελευταίων Παλαιολόγων να σώσουν την Πόλη δείχνουν το πώς οι αυτοκράτορες του 15ου αιώνα και η ελίτ της βυζαντινής κοινωνίας προσπαθούσαν με όρους πολιτικούς, δηλαδή με όρους σύγκρουσης, να διευρύνουν τα περιθώρια αυτά. Εδώ ακριβώς εδράζεται και ο στόχος αυτής της μελέτης: να διερευνήσει δηλαδή, παρά την ασάφεια των διαχωριστικών γραμμών και παρά τη ρευστότητα των απόψεων, αν, κατά πόσον και προς ποια κατεύθυνση, μέσα από τις διαφαινόμενες συγκρούσεις, η βυζαντινή κοινωνία, προκειμένου να επιβιώσει, διέρρηξε τους δεσμούς της με το αυτοκρατορικό παρελθόν και \"ριζοσπαστικοποιήθηκε\".","image":"http://www.biblionet.gr/images/covers/b116658.jpg","isbn":"978-960-435-139-8","isbn13":"978-960-435-139-8","ismn":null,"issn":null,"series":{"id":5130,"name":"Historia","books_count":28,"tsearch_vector":"'historia'","created_at":"2017-04-13T01:35:23.581+03:00","updated_at":"2017-04-13T01:35:23.581+03:00"},"pages":282,"publication_year":2007,"publication_place":"Αθήνα","price":"17.0","price_updated_at":"2007-02-27","cover_type":"Μαλακό εξώφυλλο","availability":"Κυκλοφορεί","format":"Βιβλίο","original_language":null,"original_title":null,"publisher_id":12,"extra":null,"biblionet_id":116658,"url":"https://bibliography.gr/books/basileus-h-oikonomos.json"}]