[{"id":210625,"title":"Το νοσοκομείο στις διασταυρώσεις της αρχιτεκτονικής με την ιατρική","subtitle":"Από το στερεότυπο στο νεωτερικό","description":"Αν η \"νεωτερικότητα\" υποδηλώνει την επινοητικότητα μιας κοινωνίας καθώς διαμορφώνει το μέλλον της, το νοσοκομείο αποδεικνύεται ο ιδεώδης τόπος και θεσμός που την εκφράζει και την υλοποιεί διαχρονικά. Η αρχή της νεωτερικής του ανέλιξης συμπίπτει με την ακμή του ευρωπαϊκού Διαφωτισμού, του θετικισμού και του κοινωνικού ανθρωπισμού, από τον 17ο αιώνα και εκείθεν. Με τις νέες αντιλήψεις για το ρόλο του \"μοντέρνου\" νοσοκομείου, η ίαση παύει να θεωρείται πλέον αντικείμενο \"ελέους\" (charite) και εντάσσεται στη λειτουργία της κοινωνικής \"πρόνοιας\" (bienfaisance). Οι κατακτήσεις της ιατρικής, των φυσικών επιστημών και της οικοδομικής τέχνης και τεχνολογίας, η προσφορά των Εγκυκλοπαιδιστών του Διαφωτισμού, οι διαλεκτικές αντιπαραθέσεις ανάμεσα στη συντήρηση παρωχημένων στερεοτύπων και στην αναζήτηση νεωτερικών προτύπων, τα στοχευμένα ενημερωτικά ταξίδια, οι διακρατικές ανταλλαγές ιδεών και γνώσεων, η κυκλοφορία σχετικών δημοσιεύσεων, όλα αυτά ανέδειξαν νέες προσεγγίσεις στα νοσοκομεία, τα οποία υπήρξαν προοίμια μιας ανεπανάληπτης δημιουργικής τάσης και συνέχειας μέχρι και σήμερα. Κι όμως, το νοσοκομείο υπήρξε επίσης συχνά παραγνωρισμένος τόπος και θεσμός. Συμβολικές και ιδεοληπτικές εμμονές, μοιρολατρικές και μυστικιστικές προκαταλήψεις γύρω από την «αρρώστια», τα αίτια και τους φορείς της συνέτειναν σ’ αυτή την παρεξήγηση. Ενίοτε, η έλλειψη αισθητικού ενδιαφέροντος επέτεινε μιαν αντίστοιχη αρνητική εικόνα στην κοινωνία και τους χρήστες του. Επιπλέον, η παρουσία του συνδυάστηκε όχι σπάνια με κριτήρια και επιδιώξεις αλλότρια προς τον κυρίως ρόλο του, ή ακόμα και με θεωρήσεις για τη νομοτελειακή υπεροχή του τεχνολογικού του εξοπλισμού. Ανάλογα, το νοσοκομειακό περιβάλλον εκλαμβανόταν ως αλλοτριωτικό και \"αποστειρωμένο\", και οι χρήστες του εξ ορισμού ευπαθείς, πειθήνιοι και παθητικοί. Πέρα όμως από τις διακυμάνσεις στη μακραίωνη ιστορία του νοσοκομείου εμφανίζονται, όλο και ευρύτερα, ευφυή δείγματα ανάκτησης μιας καθ’ όλα εξανθρωπισμένης λειτουργίας, εικόνας και κλίμακας. Στις μέρες μας ειδικά, υπάρχει η τάση ένταξης του νοσοκομείου σε ένα πλέγμα συμπληρωματικών αστικών εξυπηρετήσεων, έτσι ώστε να διευρύνεται και να αποκεντρώνεται η καθιερωμένη του λειτουργία, απομακρύνοντάς το από στείρες φονξιοναλιστικές, τεχνοκρατούμενες και εντέλει στερεότυπες προσεγγίσεις. Η μελέτη του Κωνσταντίνου Ξανθόπουλου συνοψίζει την εξελικτική διαδρομή του \"μοντέρνου\" νοσοκομείου ως απόρροια των προαναφερθέντων, ανάμεσα στη στασιμότητα και την πρόοδο, το στερεότυπο και το νεωτερικό. Επιχειρεί ειδικότερα να ανοίξει ένα κεφάλαιο για την προτακτική σημασία της αρχιτεκτονικής, ειδικά εκεί όπου το νοσοκομείο συνδυάζεται εποικοδομητικά με τις ιδέες και τις πράξεις που αναδεικνύουν τη λειτουργική του αυταξία και την κοινωνική του συνεισφορά: στις εκάστοτε δηλαδή διασταυρώσεις της αρχιτεκτονικής με την ιατρική.","image":"http://www.biblionet.gr/images/covers/b213834.jpg","isbn":"978-960-250-668-4","isbn13":"978-960-250-668-4","ismn":null,"issn":null,"series":null,"pages":631,"publication_year":2016,"publication_place":"Αθήνα","price":"40.0","price_updated_at":"2016-12-02","cover_type":"Μαλακό εξώφυλλο","availability":"Κυκλοφορεί - Εκκρεμής εγγραφή","format":"Βιβλίο","original_language":null,"original_title":null,"publisher_id":148,"extra":null,"biblionet_id":213834,"url":"https://bibliography.gr/books/to-nosokomeio-stis-diastaurwseis-ths-arxitektonikhs-me-thn-iatrikh.json"},{"id":211748,"title":"Ταξίδι στην Ελλάδα","subtitle":"Αρχιτεκτονική και πολιτική στη Μεσόγειο του Μεσοπολέμου","description":"Το κείμενο αυτό του Πιέτρο Μαρία Μπάρντι (1900-1999) με πρωτότυπο τίτλο \"Cronaca di viaggio\" (\"Χρονικό ενός ταξιδιού\") δημοσιεύτηκε στο ιταλικό περιοδικό Quadrante τον Σεπτέμβριο του 1933. Ο Μπάρντι περιγράφει τις εργασίες και γενικότερα αφηγείται την ελληνική εμπειρία των μελών του 4ου Διεθνούς Συνεδρίου Μοντέρνας Αρχιτεκτονικής (Congres internationaux d’ architecture moderne - CIAM) το 1933 στην Αθήνα. Επιφανής δημοσιογράφος και διανοούμενος, σημαντικός συλλέκτης έργων τέχνης, κριτικός τέχνης και πολιτισμικός ακτιβιστής, ο Μπάρντι συνδεόταν οργανικά με τον ιταλικό φασισμό και ταυτόχρονα με τη μοντέρνα ιταλική αρχιτεκτονική. Αυτός και η ομάδα του Quadrante φιλοδοξούσαν να αναδείξουν \"μια νέα αρχιτεκτονική της φασιστικής εποχής\", να προκαλέσουν δηλαδή ένα είδος πολιτισμικής ανανέωσης στην αρχιτεκτονική, ωστόσο \"εντός της φασιστικής επανάστασης\". Η ιταλική αποστολή στο 4ο Διεθνές Συνέδριο Μοντέρνας Αρχιτεκτονικής συμμετέχει στην εκατονταμελή περίπου ομάδα αρχιτεκτόνων που επιβιβάζεται στο \"Πατρίς ΙΙ\" του Λεωνίδα Εμπειρίκου από τη Μασσαλία, παρακολουθεί τις εργασίες στο πλοίο και στην Αθήνα, ενώ στη συνέχεια συμμετέχει στα ταξίδια των αρχών Αυγούστου στις Κυκλάδες και στην Πελοπόννησο. Το κείμενο του Μπάρντι για το ελληνικό 4ο Συνέδριο έχει την αμεσότητα της δημοσιογραφικής ανταπόκρισης. Όπως σημειώνει στην εισαγωγή του ο Ανδρέας Γιακουμακάτος, \"πρόκειται για ένα κείμενο αποκαλυπτικό και αξιόπιστο, με σωστές πληροφορίες και ανάγλυφες, γοητευτικές περιγραφές τόπων και ανθρώπων, ένα αυθεντικό \"περιηγητικό κείμενο\" για την Ελλάδα του 1933. Αποκαλύπτεται φυσικά με πλαστικότητα η εμμονή του συγγραφέα για την κλασική Ελλάδα, ενώ για τη νεότερη ο ίδιος εμφανίζει μια ανάλαφρη ματιά ανθρωπολόγου σπάνιας ευαισθησίας και διεισδυτικότητας. Θα μπορούσαμε να πούμε ότι η δημοσίευση αυτού του κειμένου στο Quadrante απελευθέρωνε επιτέλους τα αισθήματα συγκίνησης, θαυμασμού και λατρείας για τον ελληνικό αρχαίο κόσμο που είχαν κατά κάποιο τρόπο καταπνιγεί στο συνέδριο, μιας και θεωρούνταν \"εκτός θέματος\" σε σχέση με τον ορθολογισμό, το κλίμα και τους στόχους του. Ειδικά για τους Ιταλούς το ταξίδι είναι ένα είδος \"επιστροφής στις ρίζες\", ρίζες πολιτισμικές και οντολογικές, της πιο βαθιάς και αυθεντικής Μεσογείου. Επιπλέον, η προβολή του CIAM της Αθήνας και ο \"ύμνος στην Ελλάδα\" του Μπάρντι αποτελούν επιβεβαίωση της διττής υπόστασης του ιταλικού Μοντέρνου (και γενικότερα της μοντέρνας αρχιτεκτονικής), υπόστασης κλασικής και ταυτόχρονα μεσογειακής. Η εμπειρία της Αθήνας του 1933 αντιπροσωπεύει για τους Ιταλούς την επιβεβαίωση του γεγονότος ότι, σύμφωνα και με το κορμπυζιανό όραμα, ο Παρθενώνας όφειλε χωρίς αμφιβολία να αποτελεί το μέτρο κάθε αναζήτησης και κάθε προσδιορισμού των κλασικών καταβολών της μοντέρνας αρχιτεκτονικής\".","image":"http://www.biblionet.gr/images/covers/b214957.jpg","isbn":"978-960-250-675-2","isbn13":"978-960-250-675-2","ismn":null,"issn":null,"series":null,"pages":183,"publication_year":2016,"publication_place":"Αθήνα","price":"17.0","price_updated_at":"2017-01-16","cover_type":"Μαλακό εξώφυλλο","availability":"Κυκλοφορεί - Εκκρεμής εγγραφή","format":"Βιβλίο","original_language":"ιταλικά","original_title":"Viagio do architetti in Grecia","publisher_id":148,"extra":null,"biblionet_id":214957,"url":"https://bibliography.gr/books/taksidi-sthn-ellada-c834efca-c952-4669-9fd4-f0bc87dd15c9.json"}]