[{"id":133537,"title":"Η ζωγραφική στο Άγιον Όρος στις αρχές του 17ου αιώνα","subtitle":"Ο ζωγράφος Δανιήλ Μοναχός","description":"[...] Έτσι, λίγο αργότερα, με την άδεια του πανοσιολογιωτάτου καθηγουμένου της Μονής κ. Πέτρου, ο επί των επιστημονικών θεμάτων φροντιστής γέρων Συμεών μου πρότεινε να εκπονήσω τη διδακτορική μου διατριβή, έχοντας ως θέμα το σύνολο των παρεκκλησίων που διακοσμήθηκαν από το μοναχό - ζωγράφο Δανιήλ. Και φυσικά αποδέχτηκα ασμένως και μετ' ευχαριστίας την πρόταση αυτή, λόγω του μεγάλου ερευνητικού κενού σχετικά με τα αθωνικά μνημεία του πρώιμου 17ου αιώνα. Στην προσπάθειά μου αυτή ευτύχησα να βρίσκομαι υπό την εποπτεία δύο ακόμη εκλεκτών επιστημόνων, καθηγητών του Πανεπιστημίου Αθηνών, του κ. Νίκου Γκιολέ, τακτικού καθηγητού, και της κ. Ελένης Δεληγιάννη - Δωρή, επίκ. καθηγήτριας.\u003cbr\u003eΕπισημαίνεται ότι η ανά χείρας μελέτη βασίζεται στην εν λόγω διατριβή, μολονότι έχει διαφορετική στόχευση και διαφορετικές προθέσεις. Το ενδιαφέρον στρέφεται τώρα στη σχέση της τέχνης του Δανιήλ με τις ιδιαιτερότητες της κρητικής ζωγραφικής στον Άθω κατά τα τέλη του 16ου και τις αρχές του 17ου αιώνα, αλλά και στην πρωτεύουσα θέση της μονής Διονυσίου σε σχέση με τις εικαστικές εξελίξεις της εποχής. Και εδώ θα πρέπει να εκφράσω τις ευχαριστίες μου προς την Ιερά Μονή Διονυσίου για την ευγενή παραχώρηση του σχετικού φωτογραφικού υλικού και των σχεδίων από το αρχείο της, διότι χωρίς αυτά η παρούσα έκδοση δεν θα είχε την απαιτούμενη πληρότητα. [...]\u003cbr\u003e\u003cbr\u003e(από τον πρόλογο του βιβλίου)","image":"http://www.biblionet.gr/images/covers/b136200.jpg","isbn":"978-960-7666-74-1","isbn13":"978-960-7666-74-1","ismn":null,"issn":null,"series":null,"pages":318,"publication_year":2008,"publication_place":"Θεσσαλονίκη","price":"42.0","price_updated_at":"2008-10-31","cover_type":"Μαλακό εξώφυλλο","availability":"Κυκλοφορεί","format":"Βιβλίο","original_language":null,"original_title":null,"publisher_id":805,"extra":null,"biblionet_id":136200,"url":"https://bibliography.gr/books/h-zwgrafikh-sto-agion-oros-stis-arxes-tou-17oy-aiwna.json"},{"id":150710,"title":"Περί τοιχογραφίας","subtitle":"Ζητήματα σημειωτικής και τεχνικής δεοντολογίας","description":"Το μικρό τούτο δοκίμιο αποτελεί προδημοσίευση πραγματείας σχετικά με τη μνημειακή τέχνη, ειδικά δε με την επιτοίχια ζωγραφική. Ο λόγος που με ώθησε να καταπιαστώ με το θέμα αυτό δεν ήταν τόσο η έλλειψη βιβλιογραφίας, όσο ο προφανής στον καιρό μας μαρασμός και η στειρότητα της τέχνης αυτής στην Ελλάδα, και όχι μόνο.\u003cbr\u003eΣτον τόπο μας η δραστηριότητα των ασχολουμένων με την τοιχογραφία εξαντλείται στη διακόσμηση εκκλησιών. Με ελάχιστες εξαιρέσεις, οι θρησκευτικές αυτές ζωγραφιές αποτελούν μέτριες απομιμήσεις υστεροβυζαντινών έργων. Οι καλούμενοι αγιογράφοι, στην πλειονότητα τους, νοιάζονται για ψηλές χρηματικές αμοιβές, αδιαφορώντας συνάμα για το κάλλος, την ουσία και, ακόμη περισσότερο, για τη σωστική και ποιμαντική αξία της τέχνης τους. Για κοινωνική κριτική, δια μέσου των ιερών απεικονίσεων, ούτε λόγος! Η θλιβερή αυτή πραγματικότητα είναι φανερή όχι μόνο στο ισχνό εικαστικό αποτέλεσμα αλλά και στη σύγχυση που υφίσταται σχετικά με τη φύση, τη λειτουργία και την τεχνική της τοιχογραφίας.\u003cbr\u003eΩστόσο οι αιτίες της φθίνουσας πορείας που ακολουθεί η ελληνική μνημειακή ζωγραφική τις τελευταίες δεκαετίες είναι πολύ πιο σύνθετες και η χαμηλή ποιότητα των εικονογραφήσεων των ναών συνιστά απλώς δευτερογενές αποτέλεσμα. Φυσικά δεν είναι δυνατόν να σχολιασθούν στο μικρό τούτο κείμενο όλες οι ιστορικές αιτίες, θα αναφέρω όμως προκαταβολικά την κυριότερη από αυτές.\u003cbr\u003e[...]\u003cbr\u003e(από τον πρόλογο του βιβλίου)\u003cbr\u003e","image":"http://www.biblionet.gr/images/covers/b153649.jpg","isbn":"978-960-7666-93-2","isbn13":"978-960-7666-93-2","ismn":null,"issn":null,"series":null,"pages":111,"publication_year":2010,"publication_place":"Θεσσαλονίκη","price":"13.0","price_updated_at":"2011-01-27","cover_type":"Μαλακό εξώφυλλο","availability":"Κυκλοφορεί","format":"Βιβλίο","original_language":null,"original_title":null,"publisher_id":805,"extra":null,"biblionet_id":153649,"url":"https://bibliography.gr/books/peri-toixografias.json"},{"id":151615,"title":"Περί της εν Άθω \"Κρητικής\" ζωγραφικής","subtitle":"Εικόνες και τοιχογραφίες της Ι. Μ. Διονυσίου και οι δημιουργοί τους (Β΄μισό 14ου - Β΄μισό 16ου αιώνα)","description":"Στο ανά χείρας βιβλίο εξετάζεται το αυστηρού ρυθμού καλλιτεχνικό ρεύμα που κυριάρχησε στο Άγιον Όρος από το δεύτερο μισό του 14ου αιώνα και το οποίο μετεξελίχθηκε στη συνέχεια σε αυτό που σήμερα ονομάζουμε \"κρητική σχολή\". Με αφορμή εικαστικά έργα της μονής Διονυσίου, η διερεύνηση του θέματος πραγματώνεται σε χωριστές ενότητες, όπου, παράλληλα με την εξέταση εικόνων αλλά και τοιχογραφιών, τίθεται προς ανάλυση σειρά ζητημάτων, σχετικών με τη στιλιστική τεκμηρίωση, τη χρονολόγηση, την απόδοση σε εργαστήρια ή καλλιτέχνες κ.α.","image":"http://www.biblionet.gr/images/covers/b154556.jpg","isbn":"978-960-6817-17-5","isbn13":"978-960-6817-17-5","ismn":null,"issn":null,"series":null,"pages":368,"publication_year":2010,"publication_place":"Αθήνα","price":"25.0","price_updated_at":"2010-05-21","cover_type":"Μαλακό εξώφυλλο","availability":"Κυκλοφορεί","format":"Βιβλίο","original_language":null,"original_title":null,"publisher_id":1167,"extra":null,"biblionet_id":154556,"url":"https://bibliography.gr/books/peri-ths-en-athw-krhtikhs-zwgrafikhs.json"},{"id":221880,"title":"Η τέχνη της δουλείας και η δούλη τέχνη: 15ος-17ος αι.","subtitle":"Η «Κρητική» ζωγραφική ως τεκμήριο της μεταβυζαντινής πολιτικής θεωρίας και ηθικής","description":"Οι ηθικές και πολιτικές ιδέες που επικρατούν στην ορθόδοξη Βαλκανική, λίγο πριν και μετά την Άλωση, θα αποτελέσουν γόνιμο υπέδαφος για την ανάπτυξη και καρποφορία της \"Κρητικής σχολής\", ένα εκ των σπουδαιοτέρων κεφαλαίων της ιστορίας της ελληνικής ζωγραφικής.\u003cbr\u003e\u003cbr\u003eΕίναι, ωστόσο, προφανές ότι η τέχνη των \"Κρητικών\" είναι προϊόν αντινομίας η μάλλον διπλής \"συμφωνίας\": πρώτον, με την επίσημη πολιτική της ηγεσίας των Ορθοδόξων για αρμονική συμβίωση με την αλλόθρησκη εξουσία και με την (θεωρητική) απαίτηση του μεταβυζαντινού μοναχισμού για \"αποστασιοποίηση\" από τα εγκόσμια πράγματα. Εν κατακλείδι, το \"στρατευμένο\" ιδίωμα των \"κρητικών\" ζωγράφων εκδηλώνει με τρόπο άριστο την έσω τρέπουσα ιδεολογία της περιόδου και τον συγκεντρωτισμό της Μεγάλης Εκκλησίας, ως παράγοντας ιδεολογικής ομοιογένειας και σταθερότητας. Παρέχει δε αυτό την \"δέουσα μορφή\", η οποία δηλώνει και υποβάλλει την νέα τάξη πραγμάτων και ταυτόχρονα τον κυρίαρχο λόγο εξουσίας εντός της οθωμανικής Οικουμένης.","image":"http://www.biblionet.gr/images/covers/b224938.jpg","isbn":"978-960-565-227-2","isbn13":"978-960-565-227-2","ismn":null,"issn":null,"series":null,"pages":424,"publication_year":2018,"publication_place":"Αθήνα","price":"35.0","price_updated_at":"2018-02-08","cover_type":"Μαλακό εξώφυλλο","availability":"Κυκλοφορεί - Εκκρεμής εγγραφή","format":"Βιβλίο","original_language":null,"original_title":null,"publisher_id":2203,"extra":null,"biblionet_id":224938,"url":"https://bibliography.gr/books/h-texnh-ths-douleias-kai-doulh-15os17os-ai.json"},{"id":219282,"title":"Εγχειρίδια ζωγραφικής στο Βυζάντιο","subtitle":"Η μαρτυρία του κώδικος Ι.Μ. Παντελεήμονος 259","description":"Εν αντιθέσει προς ό,τι ισχύει στην Δυτική Ευρώπη, η χρήση εγχειριδίων ζωγραφικής στο Βυζάντιο δεν είναι επαρκώς τεκμηριωμένη. Περαιτέρω, οι γνώσεις μας για την βυζαντινή ζωγραφική, ως προς τους τρόπους εκμαθήσεως και εφαρμογής αυτής, έχουν δομηθεί επί τη βάσει των όσων μαρτυρεί η ύστερη μεταβυζαντινή περίοδος. Αποφασιστική συμβολή σε αυτό έμελλε να έχει το βιβλίο με τίτλο \"Ερμηνεία της ζωγραφικής τέχνης\", του ιερομοωάχου Διονυσίου από τα Φουρνά των Αγράφων (1729-1733). Εκτός του Διονυσίου, ομοίου περιεχομένου, κείμενα φυλάσσονται στις μοναστηριακές κυρίως βιβλιοθήκες. Τα εγχειρίδια όμως αυτά, συμπεριλαμβανομένου του κειμένου του Διονυσίου, αποκαλύπτουν εντελώς άλλη πραγματικότητα από αυτήν του Βυζαντίου.\u003cbr\u003eΚατά συνέπεια, οι μαρτυρίες που έχουμε στην διάθεσή μας κρίνονται ως ανεπαρκείς, μη δυνάμενες να τεκμηριώσουν την ύπαρξη ή τουλάχιστον την διάδοση εγχειριδίων ζωγραφικής στο Βυζάντιο, πολλώ μάλλον την παιδεία των καλλιτεχνών. Ωστόσο, στην Βιβλιοθήκη της εν Αγίω Όρει μονής του Αγίου Παντελεήμονος (Ρωσικό) φυλάσσεται χειρόγραφη \"Ερμηνεία\", το περιεχόμενο της οποίας είναι ενδεικτικό μορφής βυζαντινών εγχειριδίων.","image":"http://www.biblionet.gr/images/covers/b222477.jpg","isbn":"978-960-565-212-8","isbn13":"978-960-565-212-8","ismn":null,"issn":null,"series":null,"pages":269,"publication_year":2017,"publication_place":"Αθήνα","price":"18.0","price_updated_at":"2017-11-06","cover_type":"Μαλακό εξώφυλλο","availability":"Κυκλοφορεί - Εκκρεμής εγγραφή","format":"Βιβλίο","original_language":null,"original_title":null,"publisher_id":2203,"extra":null,"biblionet_id":222477,"url":"https://bibliography.gr/books/egxeiridia-zwgrafikhs-sto-byzantio.json"}]