[{"id":134987,"title":"Γράμματα ξένων μελετητών και άλλων λογίων","subtitle":"1938-1995","description":"Με ιδιαίτερα τιμητική για μένα προθυμία ο πολύ αγαπητός μου φίλος, ο καθηγητής Άγγελος Δεληβορριάς, δραστήριος διευθυντής του Μουσείου Μπενάκη, δέχτηκε να περιλάβει στη σειρά των δημοσιευμάτων του Μουσείου δύο τόμους επιστολών ξένων επιστημόνων που στη μεγάλη τους πλειονότητα στάλθηκαν σ' εμένα κατά τον περασμένο αιώνα. Τον ευχαριστώ ιδιαίτερα. \u003cbr\u003e\u003cbr\u003eΣτο πρώτο μέρος του πρώτου τόμου εκδίδονται γράμματα ξένων μελετητών γραμμένα σε ελληνική γλώσσα. Στο δεύτερο μέρος του ίδιου τόμου γράμματα γραμμένα στη γλώσσα του κάθε ξένου επιστολογράφου. Τρεις μόνο, οι Ρουμάνοι Berza και Cazacu και ο Ιταλός Calo, γράφουν γαλλικά. Ο διαχωρισμός των επιστολογράφων που γράφουν ελληνικά από εκείνους που χρησιμοποιούν την εθνική τους γλώσσα βοηθεί, νομίζω, τον αναγνώστη να διαπιστώσει ευκολότερα και συγκριτικά σε τι βαθμό ο κάθε ξένος επιστολογράφος χρησιμοποιεί σωστά τη νέα μας γλώσσα. \u003cbr\u003e\u003cbr\u003eΣημειώνω ότι τα ελληνόγλωσσα γράμματα είναι 156 και τα ξενόγλωσσα 78. Τα γράμματα στο σύνολο τους είναι 234 και ανάγονται στα χρόνια 1938-1995. Τα γράμματα του τόμου σε μέγιστο βαθμό απευθύνονται σ' εμένα, ελάχιστα σε τρίτα πρόσωπα. Συχνότερα μου γράφουν οι: Hunger, Trabout, Nicev, Knos, Mirambel, Lavagnini, Baud Bovy και Βrowning. [...]\u003cbr\u003e\u003cbr\u003eΚατά την έκδοση των επιστολών αποδίδεται η ορθογραφία του κάθε επιστολογράφου και στα ελληνόγλωσσα και στα ξενόγλωσσα κείμενα, ακόμα και όταν βέβαια συμβαίνει παρέκκλιση από τη σωστή χρησιμοποίηση της γλώσσας μας. Μόνο όταν ο επιστολογράφος ακολουθεί διαφορετική γραφή από εκείνην που φέρεται καθιερωμένη σήμερα ή που ήταν σε αρκετή χρήση στο παρελθόν (ξαίρω, γράψη, είμουν, τόρα, κλπ.) σημειώνεται sic σε αγκύλη. Ο παρατονισμός μιας λέξης, φαινόμενο που απαντά αρκετά συχνά σε ελληνικά γραπτά κείμενα ξένων μελετητών, δε σημειώνεται· οι λέξεις σιωπηρώς αποκαθίστανται στο σωστό τονισμό τους. Σημειωνω ότι τα γράμματα εκδίδονται στο σημερινό μονοτονικό σύστημα. Πιστεύω,ότι η χρησιμοποίηση ποικίλου ή και σαφώς εσφαλμένου τονισμού δεν προσφέρει ουσιαστική υπηρεσία στον αναγνώστη. Το κάθε γράμμα σχολιάζεται στα σημεία όπου απαιτείται σχολιασμός, και αυτός είναι πάντοτε σύντομος. Τα ξενόγλωσσα γράμματα (σε γαλλική, γερμανική, αγγλική και ιταλική γλώσσα) δίδονται και μεταφρασμένα. Η μετάφραση του κάθε γράμματος τυπώνεται πριν από το σχόλιο του. Καταβλήθηκε προσπάθεια η μετάφραση να είναι σαφής για τον αναγνώστη, ακόμη και στις περιπτώσεις που ο επιστολογράφος υπαινίσσεται γνωστά στον αποδέκτη θέματα, όχι όμως και στον αναγνώστη της επιστολής. Η μετάφραση φυσικά δε γίνεται πάντοτε κατά λέξη (traduttore - traditore· είναι μεγάλη αλήθεια). Μετάφρασα τα ξενόγλωσσα γράμματα, παρόλο που οι λογιότεροι αναγνώστες διαθέτουν συχνά εκτεταμένη γλωσσομάθεια.\u003cbr\u003e\u003cbr\u003eKατατοπίζουν και ευκολύνουν, νομίζω, επαρκώς τον αναγνώστη, και μάλιστα τον ερευνητή, στις αναζητήσεις τους οι δύο πίνακες πριν από τα ευρετήρια. Ο πρώτος από τους πίνακες παρέχει αλφαβητικώς τα ονόματα των επιστολογράφων, καθώς και στοιχεία που αφορούν την κάθε επιστολή. Ο δεύτερος έχει αφετηρία το έτος που γράφτηκε η επιστολή με τα απαραίτητα πάλι στοιχεία.\u003cbr\u003e\u003cbr\u003eΑκολουθούν ευρετήρια προσώπων (ελληνικών και ξένων), πραγμάτων (ελληνικών και ξένων) και ιδιότυπων ελληνικών λέξεων που μνημονεύονται σε ορισμένα γράμματα. Το ευρετήριο πραγμάτων περιλαμβάνει θέματα, τίτλους παλαιότερων λογοτεχνικών έργων, τίτλους ιδρυμάτων, συμποσίων, εταιρειών, συλλογών, κλπ. Δεν καταχωρίστηκαν στο ευρετήριο πραγμάτων τίτλοι σύγχρονων λογοτεχνικών έργων ούτε τίτλοι πραγματειών, ερευνητικών βιβλίων ή δημοσιευμάτων. Ό,τι σχετικό με μη καταχωριζόμενα παρέχεται στο ευρετήριο ονομάτων. [...]\u003cbr\u003e\u003cbr\u003e\u003cbr\u003e(από τον πρόλογο του συγγραφέα)\u003cbr\u003e\u003cbr\u003e","image":"http://www.biblionet.gr/images/covers/b137654.jpg","isbn":"978-960-476-009-1","isbn13":"978-960-476-009-1","ismn":null,"issn":null,"series":null,"pages":221,"publication_year":2008,"publication_place":"Αθήνα","price":"16.0","price_updated_at":"2011-01-24","cover_type":"Μαλακό εξώφυλλο","availability":"Κυκλοφορεί","format":"Βιβλίο","original_language":null,"original_title":null,"publisher_id":353,"extra":null,"biblionet_id":137654,"url":"https://bibliography.gr/books/grammata-ksenwn-melethtwn-kai-allwn-logiwn.json"},{"id":151984,"title":"Συμβολή Β΄","subtitle":"Στο χρονολόγιο του δημοτικισμού","description":"[...] Πριν από πέντε χρόνια παρουσίασα ως δεύτερο τμήμα του βιβλίου μου \"Ανιχνεύσεις\" μια πρώτη \"Συμβολή στο Χρονολόγιο του δημοτικισμού\". Με το σημερινό μου δημοσίευμα παρουσιάζω μια δεύτερη \"Συμβολή\" στο θέμα, ως φυσική συνέχεια του δημοσιεύματος εκείνου. Υπογραμμίζω και πάλι ότι καταρτίζω Χρονολόγιο μόνο δημοτικιστικών δημοσιευμάτων και συναφών με το κίνημα γεγονότων· όχι του όλου γλωσσικού ζητήματος.\u003cbr\u003e\u003cbr\u003eΗ θεωρητική ανακίνηση του γλωσσικού ζητήματος στον τόπο μας παρατηρείται βέβαια μέσα στον προχωρημένο δέκατο όγδοο αιώνα. Όμως έκρινα αναγκαίο να σημειωθούν στο Χρονολόγιο γεγονότα και συγγραφείς που προβάλλουν αιώνες νωρίτερα, συνδέονται όμως κατά κάποιο τρόπο με γεγονότα που θα εμφανιστούν αργότερα. Γι' αυτό και καταγράφηκε η παρουσία λεξικών, γραμματικών και άλλων δημοσιευμάτων που συγκροτήθηκαν πριν από το δέκατο όγδοο αιώνα, με παρακολούθηση της πορείας της νεοελληνικής λεξικογραφίας έως τις μέρες μας. [...]\u003cbr\u003e\u003cbr\u003e(από τον πρόλογο του βιβλίου)","image":"http://www.biblionet.gr/images/covers/b154927.jpg","isbn":"978-960-476-063-3","isbn13":"978-960-476-063-3","ismn":null,"issn":null,"series":null,"pages":206,"publication_year":2010,"publication_place":"Αθήνα","price":"12.0","price_updated_at":"2011-01-24","cover_type":"Μαλακό εξώφυλλο","availability":"Κυκλοφορεί","format":"Βιβλίο","original_language":null,"original_title":null,"publisher_id":353,"extra":null,"biblionet_id":154927,"url":"https://bibliography.gr/books/symbolh-v.json"},{"id":164096,"title":"Γράμματα ξένων μελετητών και άλλων λογίων","subtitle":"1936-1996","description":"Στο πρώτο μέρος του πρώτου τόμου της δίτομης αυτής έκδοσης δημοσίευσα ελληνόγλωσσα γράμματα ξένων επιστημόνων και λογίων, που απευθύνονται σ' εμένα· στο δεύτερο μέρος του τόμου εξέδωσα γράμματα των ίδιων και άλλων ξένων επίσης επιστημόνων, γραμμένα αυτά στην εθνική γλώσσα του επιστολογράφου. Στο δεύτερο αυτό μέρος περιέλαβα γράμματα προσώπων, των οποίων τα επώνυμα αρχίζουν από τα στοιχεία Α έως Η.\u003cbr\u003e\u003cbr\u003eΞεκινώντας τώρα το δεύτερο τόμο εκδίδω βέβαια περαιτέρω γράμματα ξένων επιστημόνων, σημειώνω όμως ότι δε συνεχίζω τη δημοσίευση γραμμάτων λογίων που τα επώνυμα τους αρχίζουν, όπως θα περίμενε ο αναγνώστης μου, από τα γράμματα Ι και εξής. Χρησιμοποιώντας νέα ευρήματα από το επιστολικό αρχείο μου, καταρτίζω μια νέα σειρά γραμμάτων από το Α και εξής. Και τα νέα αυτά γράμματα, που πλουτίζουν την όλη συλλογή, εκδιδόμενα σχολιάζονται το καθένα χωριστά, ταξινομούνται σε πίνακες (στο τέλος του τόμου) και ευρετηριάζονται, όπως έγινε και με τα γράμματα του πρώτου τόμου. Προσθέτω ότι και στο δεύτερο τούτο τόμο τήρησα την εκδοτική τακτική που ακολούθησα στον πρώτο τόμο.\u003cbr\u003e\u003cbr\u003eΣτα διακόσια τριάντα τέσσερα γράμματα του προηγούμενου τόμου προσθέτω με το δεύτερο άλλα διακόσια πενήντα πέντε (στην αρίθμηση των γραμμάτων στους πίνακες παρεμβάλλονται και οι αριθμοί 68α, 68β και 68γ). Πολλοί από τους επιστολογράφους αντιπροσωπεύονται και στους δύο τόμους. Συχνότερα μου γράφουν οι επιστολογράφοι: J. Irmscher, Br. Lavagnini, P. Lemerle, G. Schiro, G. Stadtmuller. Ορισμένα γράμματα απευθύνονται σ' εμένα ή σ' εμένα και τη γυναίκα μου εκ μέρους εταιρειών, συλλόγων, κλπ., δύο στον καθηγητή Α. Mirambel, ένα στη Φιλοσοφική Σχολή της Θεσσαλονίκης και ένα στην άλλοτε βοηθό μου Ιωάννα Καραγιάννη.\u003cbr\u003e\u003cbr\u003eΜεταφράζοντας στα ελληνικά και τα νέα αυτά ξενόγλωσσα γράμματα παρατήρησα ότι ορισμένοι επιστολογράφοι φροντίζουν ιδιαίτερα τη γλώσσα τους, καμιά φορά και με κάποια επιτήδευση. Η κάποια δυσκολία που παρουσιαζόταν κατά τη μετάφραση ελπίζω να υπερνικήθηκε εύκολα. Σημειώνω και τούτο: ότι μεταφράζοντας σπανίως παρέλειψα (δηλώνοντας το πράγμα) πληροφορίες εντελώς τεχνικού χαρακτήρα, που προφανώς δεν ενδιέφεραν τον αναγνώστη ή το μελετητή της επιστολής. [...]\u003cbr\u003e\u003cbr\u003e(από τον πρόλογο του συγγραφέα)","image":"http://www.biblionet.gr/images/covers/b167128.jpg","isbn":"978-960-476-093-0","isbn13":"978-960-476-093-0","ismn":null,"issn":null,"series":null,"pages":289,"publication_year":2011,"publication_place":"Αθήνα","price":"16.0","price_updated_at":"2011-06-02","cover_type":"Μαλακό εξώφυλλο","availability":"Κυκλοφορεί","format":"Βιβλίο","original_language":null,"original_title":null,"publisher_id":353,"extra":null,"biblionet_id":167128,"url":"https://bibliography.gr/books/grammata-ksenwn-melethtwn-kai-allwn-logiwn-76958565-5064-4c39-ad31-ff76db2abf1d.json"}]