[{"id":168992,"title":"Για τις χορωδίες μας","subtitle":null,"description":"Τακτοποιώντας πριν από καιρό παληά αρχεία, βρήκα το χαμένο για χρόνια αρχείο της παιδικής χορωδίας των ΧΜΟ Θεσσαλονίκης (Χριστιανικών Μαθητικών Ομάδων), της πρώτης χορωδίας μου, στην οποία συμμετείχα σαν σοπρανάκι. Η ίδια ήταν και η χορωδία που πρωτοδιηύθυνα το 1962, και της οποίας τη διεύθυνση κράτησα για εννιά περίπου χρόνια, μέχρι την αναχώρηση μου για σπουδές στη Γερμανία. Σ' αυτά τα χρόνια, δέσαμε φιλίες με εκλεκτούς ανθρώπους και ενθουσιώδεις συνεργάτες, μαθητές και φοιτητές τότε, τον πολυτάλαντο αγαπημένο φίλο μου Μίμη Γκότση, γιατρό ρευματολόγο σήμερα, τον αστραπιαίας ευαίσθητης έμπνευσης Στάθη Χατζηιωαννίδη, ακτινολόγο, (ένα ντουέτο προσωποποίησης του χιούμορ), τον Παύλο Καϊμάκη, πάντα γεμάτον μέριμνες για την καλή έκβαση των εκδηλώσεων, καθηγητή της φιλοσοφίας στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, τον εξαίρετο μπάσο Βασίλη Γεωργιάδη, φοιτητή τότε στη φυσικομαθηματική, τα ίχνη του οποίου χάσαμε μετά την αναχώρηση του για την Αμερική, τον πιανίστα της χορωδίας Ανέστη Μηλιόπουλο, δικαστικό σήμερα, τον Δημήτρη Κανάρη, φοιτητή της φυσικομαθηματικής και σήμερα δραστήριο διευθυντή χορωδιών και καθηγητή μουσικής, τον ακούραστο Γιάννη Καλέτσαρη, οργανωτικό υπεύθυνο, τον μόνιμο αρωγό μας, θεολόγο Κώστα Αθανασόπουλο, τον Παναγιώτη Σκούφη, που προτίμησε από την ιατρική τη μουσική (δεύτερο κρούσμα μετά το δικό μου που προηγήθηκε μερικά χρόνια), τον αξέχαστο θεολόγο Αριστείδη Χατζηνικολάου, πνευματικό καθοδηγητή μας, και τον μεγάλο αγαπημένο φίλο, αγνό άνθρωπο και ταλαντούχο μουσικό, τον Ρούλη Παπακωνσταντίνου, που χάθηκε στα εικοσιένα του, στρατιώτης στην Κύπρο το 1969. Από τη χορωδία πέρασαν πάνω από 250 παιδιά, όλοι αγαπημένοι συνεργάτες και φίλοι, που με πολλή χαρά θα τους μνημόνευα έναν-έναν αν δεν υπήρχε το περιορισμένο του χώρου σ' αυτό μου το σημείωμα.\u003cbr\u003e\u003cbr\u003eΤο αρχείο λοιπόν είχε κάπου ξεχαστεί, τα γεγονότα της δραστήριας και δημιουργικής εκείνης εποχής παρήλθαν, οι αναμνήσεις όμως παραμένουν μέσα μου έντονα ζωντανές, χαρίζοντας στιγμές γλυκιάς αναπόλησης κι ευγνώμονος στοχασμού. Αυτό το συναισθηματικό χρέος στην πρώτη μου χορωδία και τους φίλους συνεργάτες, σκέφτηκα πως θα το κάλυπτα σε κάποιο ελάχιστο βαθμό, δημοσιεύοντας μερικά έργα από το πλούσιο ρεπερτόριο της που ξαναβρήκα, (πάνω από τριακόσια έργα που τα παρουσιάσαμε σε περισσότερες από 150 συναυλίες), ιδιαίτερα επειδή η δουλειά ήταν καλή, λειτούργησε στα παιδιά και στο κοινό και υπήρξε καρπός συλλογικής προσπάθειας, από την διαλογή των έργων, τις μεταφράσεις ή τις προσαρμογές στα ελληνικά, μέχρι τη διδασκαλία των φωνών και την οργάνωση και πραγματοποίηση των εκδηλώσεων. [...] \u003cbr\u003e\u003cbr\u003e(από τον πρόλογο του συγγραφέα)","image":"http://www.biblionet.gr/images/covers/b172067.jpg","isbn":"979-0-69151-194-7","isbn13":"979-0-69151-194-7","ismn":null,"issn":null,"series":null,"pages":447,"publication_year":2010,"publication_place":"Αθήνα","price":"55.0","price_updated_at":"2011-11-02","cover_type":"Σκληρό εξώφυλλο","availability":"Κυκλοφορεί","format":"Βιβλίο","original_language":null,"original_title":null,"publisher_id":418,"extra":null,"biblionet_id":172067,"url":"https://bibliography.gr/books/gia-tis-xorwdies-mas.json"},{"id":169982,"title":"Η διεύθυνση χορωδίας","subtitle":null,"description":"Το βιβλίο αυτό περιέχει τα συμπεράσματα προσωπικής πείρας, που πηγάζει από τη σκέψη και την πράξη πενήντα περίπου χρόνων άσκησης της διεύθυνσης χορωδίας. Αρκετά κεφάλαια σχετίζονται με τη σύνθεση και το ξαναδούλεμα μιας σειράς άρθρων μου που πρωτοδημοσίευσαν τα περιοδικά, \"Φωνόγραφος\" της Χορωδίας Τρίπολης και \"Για τις χορωδίες μας\" του Κέντρου Χορωδιακής Πράξης του ΥΠΠΟ στην Κεφαλονιά.\u003cbr\u003e\u003cbr\u003eΈνα Βιβλίο για τη διεύθυνση χορωδίας, όσο καλογραμμένο και εκτεταμένο κι αν υποτεθεί πως είναι, δεν μπορεί να αντικαταστήσει τη ζωντανή πράξη, που συχνά χρειάζεται χρόνια για να μεστώσει και να καρπίσει. Αλλά και η μακρόχρονη πράξη μόνη της δεν εξασφαλίζει οπωσδήποτε την πρόοδο αυτού που την ασκεί. Το επιχείρημα της πολυετούς ενασχόλησης δε σημαίνει υποχρεωτικά και θετική διαδρομή. Αντίθετα, συχνά η πολύχρονη πράξη μεταφράζεται σε συντήρηση αδυναμιών, άγνοιας και λαθών, που επειδή επαναλαμβάνονται, σταθεροποιούνται.\u003cbr\u003e\u003cbr\u003eΗ πολύχρονη εμμονή σε λάθη δεν μπορεί να χαρακτηρίζεται ως πείρα.\u003cbr\u003e\u003cbr\u003eΟυσιαστικό πρόβλημα της χορωδιακής πράξης στη χώρα μας ήταν η έλλειψη ειδικής σχολής διεύθυνσης χορωδίας. Ο σχετικός Νόμος προέβλεπε την ύπαρξή της, (Εφ. Κυβ. 229 Τμ.Ι άρθρο 228), όμως η σχολή δεν μπορούσε να λειτουργήσει καί ελλείψει ειδικών καθηγητών, αλλά κυρίως επειδή δεν υπήρχε νομοθετική ρύθμιση που να προβλέπει πρόγραμμα διπλωματικών εξετάσεων (!).\u003cbr\u003e\u003cbr\u003eΟ νέος νόμος του ΠΑΣΟΚ για τα ωδεία, διόρθωσε την παλιά έλλειψη, όμως παρά τη δημοσίευσή του, η εφαρμογή του πάγωσε. Έτσι το ενδιαφέρον για μόρφωση και εξειδίκευση όσων αγαπούν τη χορωδία, ένθερμο όπως απεδείχθη και σε πολλά σεμινάρια όπου είχα την ευχαρίστηση να διδάξω, αλλά κι από την ύπαρξη τόσων αξιόλογων χορωδιών με ταλαντούχους διευθυντές, δεν μπορούσε να ικανοποιηθεί με συστηματική μόρφωση και εκπαίδευση.\u003cbr\u003e\u003cbr\u003eΤο Υπουργείο Πολιτισμού της ΝΔ προχώρησε το 2007 και 2008 στη \"λύση\" του προβλήματος, με μια 3μελή επιτροπή με ανύπαρκτες, ως συνήθως, ειδικές γνώσεις, (δύο πιανίστες κι ένας ιεροψάλτης). Έτσι το πρώτο πρόβλημα αντικαταστάθηκε με ένα δεύτερο χειρότερο, αφού το τελευταίο έχει πια την ισχύ νόμου.\u003cbr\u003e\u003cbr\u003eΕκτός από την προαναφερθείσα θεσμική δυσκολία, υπάρχει και μια άλλη εξ ίσου καίρια: Η πλατιά διαδεδομένη άποψη πως η διεύθυνση χορωδίας συνιστά αυτονόητη δυνατότητα για τον καθένα που σχετίστηκε με οποιονδήποτε τρόπο με τη μουσική. \"Ξέρει μουσική, μάλιστα παίζει και πιάνο, ή έκανε αντίστιξη και φούγκα, άρα είναι ό,τι πρέπει για διευθυντής χορωδίας\". Απόρροια αυτής της αφελούς άποψης που είναι ανυποψίαστη για το πολύπλοκο, πολύχρονο και εξειδικευμένο, αλλά και συναρπαστικό των σπουδών διεύθυνσης χορωδίας, είναι συχνά το ανυπόφορο τραγούδι πολλών χορωδιών, συνέπεια της ανεπάρκειας των διευθυντών τους. Κι εδώ είναι που ισχύει το \"δεν υπάρχουν καλές και κακές χορωδίες, αλλά καλοί και κακοί διευθυντές χορωδίας\" του Kurt Thomas.\u003cbr\u003e\u003cbr\u003eΟι δυσκολίες στη διεύθυνση χορωδίας δεν ανήκουν στο χώρο της μεταφυσικής. Τα πάντα σχεδόν μπορεί να τα μάθει κανείς αφιερώνοντας χρόνο και δουλειά, σπουδάζοντας συστηματικά και επίμονα.\u003cbr\u003e\u003cbr\u003eΜε τις ειδικές σπουδές στη διεύθυνσης χορωδίας εξασφαλίζονται στον επιμελή και ταλαντούχο σπουδαστή:\u003cbr\u003e-Η γνώση των θεωρητικών, για να μπορεί να κατανοεί τη λογική της συνθετικής δομής και λειτουργίας των έργων.\u003cbr\u003e-Η άσκηση της μουσικής ακοής, για να διαπιστώνονται τα τυχόν λάθη και να ελέγχεται η ορθοτονία της χορωδίας.\u003cbr\u003e-Η τεχνική διεύθυνσης, για την κωδικοποίηση της μουσικής σκέψης σε οπτικά σήματα-κινήσεις, που εξασφαλίζουν τη σιωπηρή, σαφή συνεννόηση με τους χορωδούς, σημειολογώντας ως εκ τούτου την ερμηνεία των έργων.\u003cbr\u003e-Η γνώση της ιστορίας και της μορφολογίας της χορωδιακής μουσικής, για να αισθάνεται οικεία με το αντικείμενο του, να κινείται άνετα σε έργα διαφορετικών εποχών και να εξασφαλίζει μεγαλύτερο ποσοστό ελπίδων για τις σωστές υπηρεσίες του στη μουσική.\u003cbr\u003e-Η εμβάθυνση στη φωνητική τεχνική, για να κατέχει, να ελέγχει και να καθοδηγεί το κύριο μέσο πραγμάτωσης του χορωδιακού συμβάντος.\u003cbr\u003e-Η προχωρημένη ικανότητα στο παίξιμο πιάνου, για την πρώτη γνωριμία με τα έργα, την προσωπική μελέτη και άσκηση και τη διευκόλυνση των δοκιμών.\u003cbr\u003e-Κι ακόμα ό,τι με πολύπλοκες ασκήσεις και συνδυασμούς τους, εξασφαλίζει στον υποψήφιο μαέστρο κατάτμηση της προσοχής του, συγχρόνως σε διαφορετικές παραμέτρους της χορωδιακής πράξης, (παλιά κλειδιά, τονικές μεταφορές, αριθμημένο Βάσιμο, παίξιμο παρτιτούρας κ.ά).\u003cbr\u003e\u003cbr\u003eΑπό όσα ήδη αναφέρθηκαν γίνεται φανερό πως οι σπουδές ενός διευθυντή χορωδίας περιλαμβάνουν σε ένα μεγάλο ποσοστό \"χειρωνακτική\" εργασία, μακρόχρονη και επίπονη. Όμως αυτός ο μόχθος είναι η μόνη οδός που τον Βοηθά δραστικά να υπερβαίνει επιθετικά τις δυσκολίες, να κερδίζει σε σιγουριά και αυτοπεποίθηση, να εμπνέει εμπιστοσύνη στους χορωδούς του και να χαίρεται μαζί τους και με το κοινό τη δόξα των μουσικών αριστουργημάτων.\u003cbr\u003e\u003cbr\u003eΜε τo βιβλίο αυτό, επικεντρωμένο κυρίως στη χορωδιακή πρακτική, ελπίζω να βοηθήσω σε κάποιο μικρό βαθμό -δεν υπάρχει μέθοδος διεύθυνσης χορωδίας άνευ διδασκάλου- τους μαθητές μου, τους σπουδαστές στα ωδεία, τους φοιτητές στα πανεπιστήμια και τους αγαπητούς συναδέλφους των χορωδιών, που με παρότρυναν στη δημοσίευσή του, αλλά και όσους ασχολούνται με τη χορωδία, παραθέτοντας στοιχεία από τις όποιες γνώσεις και πείρα αποκόμισα στα χρόνια που διευθύνω χορωδίες. Έτσι όσα θα αναφερθούν εδώ, θα μπορούσαν να αποτελέσουν βοήθημα της μνήμης για όλα όσα ειπώθηκαν σε μαθήματα, σεμινάρια ή ακόμα και σε ιδιωτικές συζητήσεις. Αλλά κι αυτό να μην πετύχαινε, θά 'μουν ευχαριστημένος ακόμα κι αν το μόνο που θα κατόρθωνα θα ήταν να μπουν σε σκέψεις οι ανυποψίαστοι και να βοηθηθούν στον προβληματισμό τους γύρω από τη χορωδιακή πράξη, αφού το πρώτο βήμα για την επίλυση κάθε προβλήματος είναι ο εντοπισμός και η παραδοχή τής ύπαρξής του. [...]\u003cbr\u003e\u003cbr\u003eΑντώνης Κοντογεωργίου, Απρίλιος 2011","image":"http://www.biblionet.gr/images/covers/b173060.jpg","isbn":"978-960-7554-69-7","isbn13":"978-960-7554-69-7","ismn":null,"issn":null,"series":null,"pages":242,"publication_year":2011,"publication_place":"Αθήνα","price":"25.0","price_updated_at":"2011-11-25","cover_type":"Μαλακό εξώφυλλο","availability":"Κυκλοφορεί","format":"Βιβλίο","original_language":null,"original_title":null,"publisher_id":418,"extra":null,"biblionet_id":173060,"url":"https://bibliography.gr/books/h-dieuthynsh-xorwdias.json"}]