[{"id":222598,"title":"Ο Εμμανουήλ Ροΐδης και η \"νευροεπιστήμη\" του 19ου αιώνα","subtitle":null,"description":"Είναι ευρέως γνωστό πως ο Εμμανουήλ Ροΐδης χρησιμοποιούσε αφειδώς το πλήθος των πόσης φύσεως γνώσεων που άθροιζε από τα διαβάσματά του -την ιστορία, τη θρησκειολογία, τη λογοτεχνία, τη φιλοσοφία, τις επιστήμες κ.λπ- για να τροφοδοτεί, την απαράμιλλη πολεμική του σάτιρα. Μέσα σε αυτό το ροΐδειο \"παιχνίδισμα\" των λέξεων και των εννοιών υπάρχει ένα διάσπαρτο και ποικιλοτρόπως διατυπωμένο ιδιαίτερο ενδιαφέρον του για τον εγκέφαλο και τον ψυχισμό που τον έφερνε κοντά στην εν τω γεννάσθαι τότε \"νευροεπιστήμη\" του καιρού του. Η ενασχόλησή του αυτή εντάσσεται στα ευρύτερα ενδιαφέροντα ενός κατ' εξοχήν ευρωπαίου διανοητή που θα προσεγγίσει τον υλισμό, για να μετακινηθεί ακολούθως στον θετικισμό και τον αγνωστικισμό, ώστε να βρεθεί εν τέλει εγγύτερα στον βιταλισμό και να δεχθεί τις ανάλογες επιθέσεις.\u003cbr\u003e\u003cbr\u003eΟ Ροΐδης κάνει συνήθως μεταφορική χρήση των \"νευροεπιστημονικών\" γνώσεων που αθροίζει, όπως π.χ. την ήδη παρωχημένη φρενολογία για να κρίνει την εν Ελλάδι ποίηση. Αλλά και κυριολεκτικά, όπως την αναδυόμενη τότε \"νευροψυχολογία\" στη μελέτη του Είδωλα, όπου καταπιάνεται με το γλωσσικό πρόβλημα. Η θέση της γλωσσολογίας βρίσκεται μεταξύ των θετικών επιστημών, υποστηρίζει, επιχειρηματολογώντας με βάση τον εντοπισμό της γλώσσας στον μετωπιαίο λοβό, όπως εκείνη την εποχή έδειχνε το έργο του Paul Broca και της Ανθρωπολογικής του Εταιρείας. Ο Ροΐδης γράφει στην καθαρεύουσα, αλλά υποστηρίζει την ανάγκη της [σταδιακής] καθιέρωσης της δημοτικής.\u003cbr\u003e\u003cbr\u003eΟι θεωρίες περί \"προόδου\" και \"εκφυλισμού\" [του ανθρώπου ή των κοινωνιών], που διαπότιζαν την πολιτική, αλλά και την ψυχιατρική νοσολογία της εποχής, δεν τον αφήνουν ασυγκίνητο. Έτσι κι αλλιώς, είτε με τον έναν είτε με τον άλλο τρόπο, οι γνώσεις αυτές διαχέονται στο ευρύτερο κοινό της εποχής του, διαμορφώνοντας κοινωνικές αντιλήψεις και στάσεις, σε μια χώρα της ευρωπαϊκής (ημι)περιφέρειας κατά τον φθίνοντα 19ο αιώνα.","image":"http://www.biblionet.gr/images/covers/b225657.jpg","isbn":"978-618-5110-46-8","isbn13":"978-618-5110-46-8","ismn":null,"issn":null,"series":{"id":7480,"name":"Συνάψεις","books_count":15,"tsearch_vector":"'sinapseis' 'sunapseis' 'synapseis'","created_at":"2017-04-13T01:57:09.021+03:00","updated_at":"2017-04-13T01:57:09.021+03:00"},"pages":208,"publication_year":null,"publication_place":"Αθήνα","price":"10.0","price_updated_at":"2018-03-07","cover_type":"Μαλακό εξώφυλλο","availability":"Κυκλοφορεί - Εκκρεμής εγγραφή","format":"Βιβλίο","original_language":null,"original_title":null,"publisher_id":1981,"extra":null,"biblionet_id":225657,"url":"https://bibliography.gr/books/o-emmanouhl-roidhs-kai-h-neyroepisthmh-tou-19oy-aiwna.json"},{"id":224352,"title":"Η ανάδυση της έννοιας \"ψυχική νόσος\" στον ευρωπαϊκό πολιτισμό","subtitle":null,"description":"Είναι γνωστή η αναφορά σε \"αρχαία ψυχιατρική\". Mε δεδομένο, όμως, ότι η έννοια και ο όρος \"ψυχιατρική\" δημιουργήθηκε στις αρχές του 19ου αιώνα, μοιάζει ορθότερη η θέση του Jackie Pigeaud πως δεν μπορούσε να υπάρχει αρχαία ψυχιατρική, αφού δεν υπήρχε τότε μια ξεχωριστή και εξειδικευμένη ιατρική για την \"τρέλα\". Άλλωστε, οι γιατροί εκείνης της εποχής την περιγράφουν ως μια αρρώστια ανάμεσα στις άλλες, δηλαδή ως σωματικό νόσημα.\u003cbr\u003e\u003cbr\u003eΧωρίς ψυχιατρική δεν μπορεί να υπάρξει ψυχική-νόσος. Θα υπάρξει όμως το φυλογενετικό της σπέρμα: Στην ιατρο-φιλολοσοφική παράδοση της ελληνικής αρχαιότητας [το έργο των Ιώνων φυσιοκρατών φιλοσόφων] αναπτύσσεται ένας ψυχοπαθολογικός προβληματισμός, εντός του οποίου, θα αναδυθεί η έννοια νόσος της ψυχής, νόσος \"σωματική\" με επιπτώσεις στη ψυχή ή/και \"ψυχική\" με επιπτώσεις στο σώμα. Αυτή η πολυσύνθετη διαδικασία, που θα ολοκληρωθεί κατά την ρωμαϊκή εποχή με την επικράτηση του δυϊσμού, προαπαιτούσε μια διττή συνειδητοποίηση: ιατρική (αφού πρόκειται για νόσο) και φιλοσοφική (αφού ο προβληματισμός αφορά την ψυχή) για να καταλήξει στην ανάδυση της έννοιας \"ψυχική νόσος\".","image":"http://www.biblionet.gr/images/covers/b227414.jpg","isbn":"978-618-5110-47-5","isbn13":"978-618-5110-47-5","ismn":null,"issn":null,"series":{"id":7480,"name":"Συνάψεις","books_count":15,"tsearch_vector":"'sinapseis' 'sunapseis' 'synapseis'","created_at":"2017-04-13T01:57:09.021+03:00","updated_at":"2017-04-13T01:57:09.021+03:00"},"pages":124,"publication_year":null,"publication_place":"Αθήνα","price":"9.0","price_updated_at":"2018-05-11","cover_type":"Μαλακό εξώφυλλο","availability":"Κυκλοφορεί - Εκκρεμής εγγραφή","format":"Βιβλίο","original_language":null,"original_title":null,"publisher_id":1981,"extra":null,"biblionet_id":227414,"url":"https://bibliography.gr/books/h-anadysh-ths-ennoias-psychikh-nosos-ston-eyrwpaiko-politismo.json"},{"id":186762,"title":"Έχει και η νοσταλγία την ιστορία της","subtitle":null,"description":"Τον νόστο του, την επιστροφή του στην πατρίδα, διηγείται ο Οδυσσέας στον Αλκίνοο, τον βασιλιά των Φαιάκων. Όταν όμως τον βλέπουμε να εκφράζει τον πόθο του να γυρίσει στη γενέθλια γη, αυτό που νιώθει εκείνη τη στιγμή είναι νοσταλγία, μα δεν διαθέτει την κατάλληλη λέξη για να το εκφράσει. Διότι στη \"νοσταλγία\" δένονται μεν δύο ομηρικές λέξεις, ο νόστος και το άλγος, αλλά η λέξη αυτή δεν υπήρχε στα ελληνικά, ούτε φυσικά σε καμιά άλλη γλώσσα.\u003cbr\u003eΌπως θα δούμε, είναι δημιούργημα της ιατρικής του 17ου αιώνα και άλλου τόπου. Αν και, βέβαια, θα είναι πάντα μια \"νοσταλγικά ελληνική λέξη\", καθώς γράφει προσφυώς η καθηγήτρια συγκριτικής λογοτεχνίας στο Χάρβαρντ Σβετλάνα Μπόυμ.\u003cbr\u003eΗ ιστορία της νοσταλγίας δεν τελειώνει εδώ. Ίσα ίσα από εδώ αρχίζει. Πολλά είναι τα ταξίδια της στον κόσμο και τις έννοιες που έχει να μας διηγηθεί, θα τη δούμε να περνάει από την ιατρική στην ψυχοπαθολογία και την εγκληματολογία, όσο κι αν αυτό ξενίζει.\u003cbr\u003eΚι ύστερα να εξαπλώνεται σε πλείστες όσες εκφάνσεις του ανθρώπινου πολιτισμού, για να περάσει γρήγορα και εύκολα, αντίθετα προς άλλους επιστημονικούς όρους, στον καθημερινό λόγο των ανθρώπων.\u003cbr\u003eΤαυτόχρονα θα δώσει το έναυσμα για νέες παραλλαγές της που θα καλύψουν νέες \"περιοχές\", όπως είναι οι κοινωνικο-πολιτικές ανατροπές και τα προβλήματα που θέτει η οικολογική υποβάθμιση της ζωής των σύγχρονων ανθρώπων.","image":"http://www.biblionet.gr/images/covers/b189912.jpg","isbn":"978-960-6723-21-6","isbn13":"978-960-6723-21-6","ismn":null,"issn":null,"series":{"id":7480,"name":"Συνάψεις","books_count":15,"tsearch_vector":"'sinapseis' 'sunapseis' 'synapseis'","created_at":"2017-04-13T01:57:09.021+03:00","updated_at":"2017-04-13T01:57:09.021+03:00"},"pages":112,"publication_year":2013,"publication_place":"Αθήνα","price":"8.0","price_updated_at":"2013-07-25","cover_type":"Μαλακό εξώφυλλο","availability":"Κυκλοφορεί - Εκκρεμής εγγραφή","format":"Βιβλίο","original_language":null,"original_title":null,"publisher_id":1849,"extra":null,"biblionet_id":189912,"url":"https://bibliography.gr/books/exei-kai-h-nostalgia-thn-istoria-ths.json"}]